2004 yılında uygulandıktan yaklaşık yirmi yıl sonra hayatımıza giren enflasyon muhasebesi uygulaması 2023 ve 2024 hesap dönemlerinde uygulandıktan sonra 25 Aralık 2025 tarihli resmi gazetede yayımlanan 7571 sayılı kanunun 34. maddesi ile 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemleri için kaldırıldı.
Enflasyon muhasebesi uygulaması, gerek bütçeye gerekli geliri sağlamadığı, gerek meslek mensuplarına yarattığı ekstra iş yükü, gerekse mevzuatındaki mulak ve karmaşık hükümlerin varlığı nedeniyle hep eleştiri konusu edildi.Belki de bu eleştirilerin çoğunun oluşturduğu konsolide rahatsızlık sebebiyle artık üç hesap dönemi boyunca hayatımızda olmayacak.
Son yıllarda açıklanan ve hissedilen yüksek tüfe ve üfe oranları neticesinde bilançoların tam olarak doğru bilgi ve verileri yansıtmadığını düşünecek olursak Enflasyon muhasebesi uygulaması ne kadar eleştiri konusu yapılırsa yapılsın şarttı ve uygulama sonrası bir nebzede olsa bilançolar enflasyondan arındırıldı.
2025 Yıl sonu için açıklanan ÜFE oranının %30,89, ÜFE oranının ise %27,67 olduğunu düşünecek olursak enflasyon muhasebesinin uygulanmadığı dönemlerde işletmelerin paydaşlarına daha güncel bir bilanço sunması, yeni değerler üzerinden amortisman ayrılabilmesi ve finansman gider kısıtlamasından kaynaklı kanunen kabul edilmeyen giderleri yüksek olan işletmeler için Yeniden değerleme uygulamasından faydalanılması oldukça avantajlı görünüyor. Diğer taraftan değerleme uygulaması nedeniyle ortaya bir yükü çıkmadığı gibi uygulama nedeniyle sabit kıymetlerdeki net artış değerleri de işletmelerin özsermaye kalemlerini artırıyor.
Vergi Usul Kanunun 298/ç maddesinde düzenlenen Yeniden değerleme uygulaması sadece amortismana tabi iktisadi kıymetlere ve amortismanlarına uygulanıyor ve uygulaması enflasyon muhasebesine göre daha basit diyebiliriz.
Yeniden Değerleme Uygulamasında dikkat edilmesi gereken hususlar;
-Emtia niteliğindeki sabit kıymetlere,
-Sat-Kirala Geri Al işlemine veya kira sertifikasına konu edilen varlıklara,
-Amortismana Tabi Olmayan İktisadi kıymetlere,(Boş arsa araziler gibi.)
-Değerleme yapılacak yılda aktife giren kıymetlere(2025 hesap döneminde aktife alınan varlıklara),
-2025 hesap dönemi içinde elden çıkarılan varlıklara,
-Yapılmakta olan yatırımlara, (2024 Yılı sonunda 258.Yapılmakta olan yatırımlar hesabında takip edilen bir yatırım 2025 yılında aktife alınsa dahi)
değerleme yapılamaz.
-Amortismanlar eksik veya hiç ayrılmamış olsa bile dönem sonuna kadar (2024 hesap dönemi sonuna kadar olan kısmı için) tam olarak ayrılmış gibi hesaplanır.
2025 Yılı hesap dönemi için %25,49 açıklanan yeniden değerleme katsayısı üzerinden bir örnekle uygulama sonrasında gerek özkaynaklardaki artışı gerekse yeni değerler üzerinden amortisman etkisini inceleyelim.
Örnek: ABC Limited Şirketinin 2023 yılında aktifine aldığı ve 2025 yıl sonu bilançosunda 5.000.000,00.-TL bedelle aktifinde yer alan beş adet kamyonun yeniden değerleme uygulaması aşağıdaki gibi olacaktır.
Kamyonun değerinde oluşan artış maliyetine (borçlu hesap), amortismanındaki artış 257 Birikmiş amortismanlar hesabının alacağına ve net değer artışı ise 522 M.D.V Yeniden Değer Artışları Hesabına alacak olarak kaydedilecektir.
1.Sıradaki araç için yapılacak muhasebe kaydı;
________________/_____________________
254.02.82. 01ABC01 PLAKALI KAMYON 1.274.500,00 (Borç)
257.Birikmiş Amortismanlar 424.833,33 (Alacak)
522 M.D.V Yeniden Değer Artışları 849.666,67 (Alacak)
_______________/______________________
Tüm araçlar için kayıtlar tamamlandıktan sonra;
522 M.D.V Yeniden Değer Artışları hesabında 4.248.333,33.-TL,
254 Taşıtlar hesabında 6.372,500,00.-TL
257 Birikmiş amortismanlar hesabında 2.124.166,67.-TL artış meydana gelecektir.
Tablodan da görüleceği üzere beş araca da yeniden değerleme yapıldıktan sonra toplamda 1.062.083,33.-TL fazla amortisman ayrılabilecektir.
Yazımın sonunda paylaştığım yeniden değerleme tablosunda yukarıda saydığım özellikli durumların tamamı yer almaktadır.
Her türlü görüş ve önerilerinizi a.okuducu01@gmail.com adresime iletebilirsiniz.
Faydalı olması dileğiyle...
