NAKDİ SERMAYE ARTIRIMINDAN KAYNAKLANAN FAİZ İNDİRİMİNDE ÖZELLİKLİ DURUMLAR VE KAPSAMI

     1.İNDİRİM KAPSAMI;

     Nakdi Sermaye artırımından kaynaklanan faiz indirimi şirketlerin nakdi olarak yerine getirdiği sermaye taahhütlerinin belirli bir indirim oranı ve faiz oranı üzerinden hesapladıkları tutarı vergi matrahından düşerek uyguladıkları bir istisna türüdür.

    Sermaye şirketlerinin sermaye yapılarını güçlendirmeleri amacıyla 27 Mart 2015 tarihinde yayımlanan 6637 Sayılı Kanun ile Kurumlar Vergisi Kanununun 10 ncu maddesinin (ı) bendine eklenmesiyle kanunlaşan istisna, 1 Temmuz 2015 tarihinden itibaren yeni kurulan veya bu tarihten önce kurulmasına rağmen 1 Temmuz 2015 tarihinden sonra nakit sermaye artırımını tescil ettiren sermaye şirketleri (finans, bankacılık ve sigortacılık şirketleri ile KİT'ler hariç) tarafından uygulanabilmektedir.

     Ancak;

-        Sermaye şirketlerine nakit dışındaki varlık devirlerinden kaynaklanan sermaye artışları,

-        Sermaye şirketlerinin birleşme, devir ve bölünme işlemlerine taraf olmalarından kaynaklanan sermaye artışları,

-        Bilançoda yer alan öz sermaye kalemlerinin sermayeye eklenmesinden kaynaklanan sermaye artışları,

-        Ortaklarca veya Kurumlar Vergisi Kanununun 12 nci maddesi kapsamında ortaklarla ilişkili olan kişilerce kredi kullanılmak veya borç alınmak suretiyle gerçekleştirilen sermaye artışları,

-        Şirkete nakdi sermaye dışında hisse senedi, tahvil veya bono gibi kıymetlerin konulması suretiyle gerçekleştirilen sermaye artışları,

-        Bilanço içi kalemlerin birbiri içinde mahsubu şeklinde gerçekleştirilen sermaye artışları, indirim tutarının hesaplamasında dikkate alınmamaktadır.

     2.İNDİRİM ORANLARI VE UYGULANACAK FAİZ ORANI,

     İndirimde uygulanacak faiz oranı TCMB tarafından indirimden yararlanılan yıl için en son açıklanan  “Bankalarca Açılan Kredilere Uygulanan Ağırlıklı Ortalama Faiz Oranlarından Ticari Krediler Faiz Oranını’’  ifade etmektedir. Diğer taraftan Özel Hesap Dönemine tabi şirketler hesap dönemi sonunda açıklanan faiz oranını dikkate alacaklardır.

   2025 Yıl sonu için bu oran %45,34 olarak açıklanmıştır.

     2.a.İstisna İçin Uygulanacak İndirim Oranları

-        Genel olarak indirim oranı %50’dir.

-             Nakdi sermaye artışının yurt dışından getirilen tutarlarla ödenen kısımları için %75,

-             Nakit artırılan sermayenin, yatırım teşvik belgesine bağlı üretim ve sanayi tesisleri ile bu  

tesislere ait makine ve teçhizat yatırımlarında veya bu yatırımların inşasına tahsis edilen arsa  

ve arazi yatırımlarında kullanılması durumunda teşvik belgesinde yer alan sabit yatırım    

tutarıyla sınırlı olmak üzere 25 puan ilave edilerek indirim oranı %75 uygulanabilecektir.

-             İndirimin uygulanacağı yılın son günü itibariyle payları borsada işlem gören halka açık     

şirketlerden, halka açıklık oranı %50’den az olanlar için %75, fazla olanlar için %100’dür.

-        Artırılan nakdi sermayenin başka şirketlere sermaye olarak konulan veya kredi olarak kullandırılan kısmına tekabül eden tutarla sınırlı olmak üzere indirilebilecek tutarın hesaplanmasında indirim oranı %0 olarak uygulanacaktır.

-        Gelirlerinin %25 veya fazlası şirket faaliyeti ile orantılı sermaye, organizasyon ve personel istihdamı suretiyle yürütülen ticarî, ziraî veya serbest meslek faaliyeti dışındaki faiz, kâr payı, kira, lisans ücreti, menkul kıymet satış geliri gibi pasif nitelikli gelirlerden oluşan sermaye şirketleri için indirim oranı %0 olarak uygulanacaktır.

-        Arsa ve arazi yatırımı yapan sermaye şirketlerinde arsa ve arazi yatırımına tekabül eden tutarla sınırlı olmak üzere indirilebilecek tutarın hesaplanmasında indirim oranı %0 olarak uygulanacaktır.

-             9/3/2015 tarihinden Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin yürürlüğe girdiği 1/7/2015 tarihine kadar olan dönemde, sermaye azaltımına gidilmiş olması halinde, azaltılan sermaye tutarına tekabül eden miktarla sınırlı olmak üzere indirilebilecek tutarın hesaplanmasında indirim oranı %0 olarak uygulanacaktır.

-             Aktif toplamının %50 veya daha fazlası bağlı menkul kıymetler, bağlı ortaklıklar ve iştirak paylarından oluşan sermaye şirketleri için indirilebilecek tutarın hesaplanmasında indirim oranı %0 olarak uygulanacaktır.

     3.İNDİRİM KONUSU YAPILACAK TUTARIN HESAPLANMASI

     Kazançtan indirilebilecek tutar aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır;

Süre hesabında  artırılan sermayenin hesap dönemi içerisinde ortaklarca nakit olarak ödendiği (Nakden taahhüt edilen sermayenin, sermaye artırımına ilişkin kararın ticaret siciline tescil edildiği tarihten önce şirketin banka hesabına yatırılan kısmı için tescil tarihinin içinde bulunduğu) ay kesri tam ay sayılmak suretiyle, yılın kalan süresi için kıst dönem esasına göre indirim tutarı hesaplanacaktır.

Örneğin; ABC LTD. 12.03.2023 tarihinde tescil edilen 10.000.000,00.-TL’lik nakdi sermaye taahhüdünü aşağıdaki tarihlerde ödeyerek yerine getirmiş olup ilgili yıl için TCMB tarafından ilan edilen son ticari kredi faiz oranı  %13,47’dir.

10.02.2023 (tescilden önce) 3.000.000,00.-TL,

13.03.2023 tarihinde 4.000.000,00.-TL,

16.06.2023 tarihinde 3.000.000,00.-TL

Görüldüğü üzere ödeme yapılan aylarda dahil edilerek ay kesri hesaplanmıştır ayrıca sermaye tescilinden önce yapılan nakit sermaye taahhüdü ödemesinde ise tescil tarihi baz alınarak ay kesri hesaplanmıştır. Tescilden önce ödenen tutarın sermaye avansı olarak indirime konu edilmesi için bazı şartlar öngörülmüştür.

Bu şartlardan ilki tescilden önce ödeme yapıldığı tarihin içinde yer aldığı hesap dönemi sonuna kadar sermaye artırımının tescil edilmesi ikincisi ise ödenen tutarın “Diğer Sermaye Yedekleri” hesabında takip edilmesi bu iki şarta uymayan ödemeler indirime konu edilmeyecektir.

Örnekler yukarıda da değindiğim üzere İndirim oranlarına ve ödeme tarihlerine göre değişkenlik göstererek çoğaltılabilir. Yukarıdaki örnekte ödemelerden bir kısmı veya tamamı yurtdışından getirilen tutarlarla ödenseydi indirim oranı %75 olarak hesaplanacaktı ya da hesap dönemi sonunda %50 veya daha fazla hissesi halka açık ve borsada işlem gören bir şirket için indirim oranı %100 olarak hesaplanacaktı.

Diğer taraftan kazanç yetersizliği nedeniyle kullanılamayan indirim tutarları herhangi bir endekslemeye tabi tutulmadan izleyen hesap dönemlerinde (izleyen hesap dönemine ait geçici vergi dönemleri dahil) kullanılabilecektir.

Ayrıca indirimden sonraki ilk hesap döneminde 12 aydan daha fazla süre geçmiş olacağı için izleyen hesap döneminde ay kesri hesabınada gerek kalmamaktadır. Yukarıdaki Örnek üzerindeki ödemelere ait indirimin 2024 hesap dönemi için kullanılmasında hesaplama ve indirim tutarı aşağıdaki şekilde olacaktır. 2024 yılı hesap dönemi sonunda açıklanan faiz oranı %55,58’dir.

     4.İNDİRİME İLİŞKİN ÖZELLİKLİ KONULAR;

     İndirimin hesaplanmasında TCMB tarafından yararlanılan yıl için en son açıklanan ticari krediler faiz oranı dikkate alınacağından, sadece yıllık hesap dönemi itibarıyla bu indirimden yararlanılması mümkün. Uygulamada indirim geçmiş yıllarda dört tane geçici beyanname verildiği için 4.dönem geçici beyannamelerinde de uygulanmaktaydı 4.dönem geçici beyannameleri kaldırıldıktan sonra indirimi sadece kurumlar beyannamesinde uygulamak mümkündü sonrasında ise 2025 yılı için 4.dönem geçici beyannamesinin tekrardan verilecek olmasına rağmen henüz bir yasal düzenleme yapılmadığı için bir çok meslek mensubu  indirimin 2025 Yılı 4.döenm geçici vergi beyannamesinde kullanılmasını riskli buldu ancak yıl sonu faiz oranlarının belli olması ve son geçici beyan ile kurumlar vergisi beyanının uyumu açısından 4.dönem geçici beyannamede indirimden faydalanmanın sorun teşkil etmeyeceğini düşünüyorum.

      İndirimden faydalanmak isteyen şirketler, taahhüt edilen sermaye artırımı tutarının nakit olarak şirketin banka hesabına fiilen yatırıldığına ilişkin olarak bu işlemleri içeren ve ilgili banka şubesi tarafından onaylanmış banka hesap özetini veya ekstresini kağıt ortamında veya elektronik ortamda ilgili dönem kurumlar vergisi beyannamesi verme süresi içerisinde kurumlar vergisi yönünden bağlı oldukları vergi dairelerine ibraz etmeleri gerekmektedir.

     Temmuz 2015 ve sonraki dönemler için her hesap dönemi sonunda açıklanan Ticari Kredi Faiz oranları üzerinden sürekli olarak kullanılabilen indirime, 5 Temmuz 2022 tarihinde 7417 sayılı kanunla Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yapılan değişikliğin yürürlüğe girmesiyle 5 Temmuz 2022 tarihinden itibaren yapılacak sermaye artırımları için sermaye artırımına ilişkin kararın veya ilk kuruluş aşamasında ana sözleşmenin tescil edildiği hesap dönemi dâhil olmak üzere beş hesap dönemi için uygulama sınırı getirildi. Kısaca 5 Temmuz 2022 tarihinden itibaren uygulama beş hesap dönemi ile sınırlandırılmıştır.

     5 Temmuz 2022 tarihi öncesinde yapılan sermaye artırımlar içinse 2022 hesap dönemi dâhil olmak üzere beş hesap dönemi için ayrı ayrı yararlanmaya devam edebilecektir.

Örneğin; 2023 yılında yapılan nakdi sermaye artırımı için indirim istisnası ; 2023 yılı dahil  2027 yılına, 2025 yılında yapılan tescil içinse 2029 yılı dahil beş hesap dönemi boyunca uygulanabilecektir.

Yazımın ekinde paylaştığım excell dosyasında indirim oranlarını ve ay kesirlerini belirleyerek hesaplama yapabilirsiniz.

Faydalı olması dileğiyle.